Cytologia ginekologiczna (nazywana również cytologią szyjki macicy lub wymazem cytologicznym) to nieinwazyjne badanie przesiewowe, które służy do oceny komórek nabłonka szyjki macicy. Celem badania jest:
– wykrycie wczesnych, przednowotworowych zmian komórkowych (tzw. dysplazji),
– wczesna diagnostyka raka szyjki macicy,
– wykrycie infekcji wirusem HPV lub innymi drobnoustrojami.

Wskazania do wykonania cytologii:
Rutynowe przesiewowe badanie profilaktyczne:
• Kobiety między 25. a 59. rokiem życia (w Polsce: refundowane co 3 lata w ramach programu NFZ)
• Kobiety aktywne seksualnie – nawet przed 25. rokiem życia.

Częstsze wykonywanie cytologii zalecane w przypadku:
• wcześniejszych nieprawidłowych wyników cytologii,
• zakażenia wirusem HPV,
• osłabionej odporności (np. HIV, leczenie immunosupresyjne),
• zmian na szyjce macicy widocznych w badaniu ginekologicznym,
• współistniejących objawów: plamień, krwawień międzymiesiączkowych, bólu.

Przeciwwskazania względne (czasowe):
– Miesiączka (krwawienie)
– Stosunek płciowy w ostatnich 24–48h
– Infekcja pochwy lub stan zapalny
– Świeżo po porodzie (do 6–8 tygodni)

Nie ma przeciwwskazań do wykonania cytologii w ciąży, ale wykonuje się ją delikatnie i tylko przy wskazaniu.